Çocuklarda Boy Kısalığının Genetik Olmayan En Yaygın Nedenleri Nelerdir?
Çocuğunuz Neden Kısa Kalıyor? Boy Kısalığının Genetik Olmayan 7 Şaşırtıcı Nedeni ve Kritik Büyüme Saatleri!..Çocuklarda boy kısalığı, sadece genetiğe değil; dengeli beslenme, düzenli uyku, yeterli fiziksel aktivite, ciddi stres, ekran bağımlılığı ve arjinin aminoasidinin eksikliği gibi çevresel ve yaşam tarzı faktörlerine de bağlıdır. Özellikle gece 22.00 ile sabah 07.00 arasındaki uykuda salgılanan büyüme hormonundan yeterince faydalanılamaması önemli bir etkendir.
Boy Kısalığı Sadece Kader Değil: Türkiye’de Her 10 Çocuktan Biri Risk Altında!
Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Vefik Arıca, çocuklarda boy kısalığının ciddiyetine dikkat çekiyor. Boy kısalığı, ne yazık ki sadece “kısa boylu aileden gelme” durumuyla açıklanamayacak kadar karmaşık bir sağlık sorunudur. Uzmanlar, dünyada her 4 çocuktan birinin bu sorunu yaşadığını belirtirken, Türkiye’de bu oranın yaklaşık %10 (her 10 çocuktan 1’i) civarında olduğunu ifade ediyor.
Boy kısalığı, sadece estetik bir kaygı değil, aynı zamanda altta yatan kronik bir hastalığın veya önemli bir yaşam tarzı hatasının da göstergesi olabilir. Peki, çocuğunuzun potansiyelini tam olarak kullanmasına engel olan bu faktörler nelerdir?
Büyümenin Sihirli Saatleri: Kaliteli Uykunun Kritik Önemi
Boy uzamasının en temel yapı taşlarından biri büyüme hormonudur. Prof. Dr. Arıca’nın vurguladığı gibi, bu hormonun salgılanması belli bir zaman dilimine bağlıdır.
Kritik Saatler: Büyüme hormonu, büyük ölçüde gece 22.00 ile sabah 07.00 arasında, yani derin uyku evresinde salgılanır.
Geç Uyumak Boyu Etkiler: Çocuğun 22.00’den sonra uyuması, büyüme hormonunun bu en etkili salgılanma döneminden tam olarak faydalanılamamasına yol açar. Bu nedenle, düzenli ve kaliteli uyku, dengeli beslenme kadar önemlidir.
Unutulmamalıdır ki, büyüme hormonunun etkili olabilmesi için sadece erken yatmak yetmez; aynı zamanda uykunun kesintisiz ve kaliteli olması gerekir.
Büyüme Düşmanı: Ekran Bağımlılığı ve Hareketsizlik
Modern çağın en büyük sorunlarından biri olan ekran bağımlılığı ve hareketsizlik (obezite), büyüme hormonunu olumsuz etkileyen iki ana faktördür.
Ekranın Melatonin Etkisi: Uzun süre akıllı telefon, tablet veya televizyon ekranına bakmak, uyku düzenini sağlayan melatonin seviyesini düşürür. Melatonindeki bu düşüş, dolaylı olarak büyüme hormonu salgısının azalmasına neden olur.
Obezite ve Hareketsizlik: Artan obezite oranları, çocuklarda hem genel sağlığı hem de boy gelişimini tehdit eder. Fiziksel aktivite, kemik gelişimini ve hormon salgısını desteklerken, hareketsizlik bu süreci yavaşlatır.
Unutulan Aminoasit: Arjinin Eksikliği
Boy kısalığının daha az bilinen ancak önemli bir nedeni de vücudun temel yapı taşlarından biri olan arjinin aminoasidinin eksikliğidir.
Arjinin, vücut tarafından dışarıdan alınması gereken esansiyel (temel) bir aminoasittir. Prof. Dr. Arıca, arjinin azaldığında çocuklarda boy kısalığı görülebileceğini belirtmektedir. Dengeli ve protein ağırlıklı beslenme (et, süt, yumurta, balık) arjinin ihtiyacını karşılamada kritik rol oynar.
L-Arginin içerikli ürün için linke tıklayın.
Aileler Ne Zaman Doktora Başvurmalı? Kritik Uzama Sınırı
Ailelerin çocuklarının boy gelişimini düzenli olarak takip etmesi hayati önem taşır.
Yıllık Kontrol: Çocuk, 2 yaşından sonra her yıl en az 5 santimetre uzamalıdır.
Alarm Zili: Eğer çocuğunuz bir yıl içinde 5 santimetreden daha az uzuyorsa, bu durum acilen bir çocuk hekimi tarafından değerlendirilmelidir. Bu yavaşlama, kronik rahatsızlıklar (özellikle çölyak gibi hastalıklar) veya hormonal sorunların bir işareti olabilir.
Boy Gelişimi Nasıl Takip Edilir? Persentil Eğrisi
Uzmanlar, çocuğun boy uzunluğunu değerlendirirken persentil eğrilerini kullanır. Bu eğriler, çocuğun yaş, kilo ve cinsiyetine göre normal aralıkta olup olmadığını gösterir:
Normal Kabul: 50. persentil eğrisinde seyreden çocuk normal kabul edilir.
Kısa: Eğrinin altındaysa kısa boylu sayılır.
Uzun: Eğrinin üstündeyse uzun boylu sayılır.
Beslenme Hataları ve Takviye Kullanımı
Prof. Dr. Arıca, doğru beslenmenin anahtar olduğunu (et, süt, yoğurt, yumurta, balık ve sebze türevleri) vurgularken, ailelerin yaptığı yaygın hatalara da değiniyor:
Vitamin Şurubu Yanılgısı: En sık yapılan hata, hekim kontrolü olmaksızın çok fazla miktarda vitamin şurubu verilmesidir. Fazla vitamin her zaman daha fazla uzama anlamına gelmez.
Yanlış Takviyeler: Arı sütü ve propolisin yüksek miktarda verilmesinin boy uzatmayacağı, bu tür takviyelerin de mutlaka hekim kontrolünde kullanılması gerektiği belirtilmiştir.
Arjinin Takviyesi: Hekim kontrolünde arjinin içeren aminoasit takviyelerinin uygun dozlarda kullanılması durumunda ciddi boy uzamaları tespit edilebilmektedir.
İlgili Yazı: Çocuklarda Boy Uzamasını Etkileyen 3 Büyük Etken
Büyüme Hormonu Tedavisi: Ne Zaman Uygulanır?
Boy kısalığı tespit edilen her çocuk için tedavi seçeneği farklıdır. Büyüme hormonu tedavisi de bir seçenektir, ancak yalnızca uzman kontrolünde ve uygun şartlarda uygulanır:
Uygun Zaman: Özellikle ergenlik öncesi dönemde büyüme hızında düşme tespit edilirse,
- Uzman Görüşü: Çocuk endokrinoloji uzmanları tarafından uygun testler yapılarak ve kronik hastalıklar araştırılarak, doğru zamanda tedaviye başlanabilir.
Çocuğunuzun boy gelişiminde herhangi bir endişe veya yavaşlama fark ederseniz, mutlaka bir çocuk hekimine veya çocuk endokrinoloji uzmanına başvurunuz. Teşhis ve tedavi süreçleri kişiye özel olup, doktor kontrolü olmadan herhangi bir takviye veya tedaviye başlanması kesinlikle önerilmemektedir.
🧡Daha fazla sağlıklı yaşam ve güzellik önerisi için Beslenme ve Güzellik sayfamıza göz atmayı unutmayın!
Kaynak: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Vefik Arıca – Türkiye’de her 10 çocuktan biri boy kısalığı sorunu yaşıyor-
