Eliminasyon Diyeti
Son yılların en popüler diyetlerinden olan eliminasyon diyeti, gıda intoleransı olan insanlarda uygulanır. İntolerans olan gıdayı, alerji yapan gıdayı, diyetten çıkartıp uygulanan bütün diyetler eliminasyon diyetidir. Bu programda sadece diyetten çıkarılma dönemi önemli değildir, çıkarılan besinler yavaş yavaş ve teker teker diyete eklenir. Bu dönemde
Eliminasyon Diyetinde Serbest Olan Yiyecekler Nelerdir?
Eliminasyon diyetin kısıtlı olan yiyecekleriyle bilinir. Kısıtlı yiyeceklerin yanı sıra serbest yiyecekler de vardır. Bunlar:
- Turunçgiller dışındaki meyvelerin çoğu,
- Sebzelerin büyük kısmı,
- Karabuğday ve pirinç dahil glütensiz tüm tahıl ürünleri tüketilebilir. Glüten hakkında daha fazla bilgi için ilgili yazıyı okuyabilirsiniz.
İlgili Yazı: Glüten Hakkında Her Şey: Nedir, Kimler Kaçınmalı ve Sağlığa Etkileri
- Et ürünleri tüketilebilir, pişirilme yöntemi ve yapılırken kullanılan malzemeler önemlidir.
- Süt tercihi genelde bitkisel süt olmalıdır. Hangi süt sizin için en iyi seçenektir aşağıdaki ilgili yazıdan okuyabilirsiniz:
İlgili Yazı: Hangi Süt Size Uygun? İnek Sütünden Bitkisel Alternatiflere Derinlemesine Bir Bakış
- Soğuk sıkım zeytin yağı veya keten tohumu yağı dahil olmak üzere çeşitli sağlıklı yağlar eklenebilir. Keten tohumu yağı hakkında daha fazla bilgi için ilgili yazıyı okuyabilirsiniz.
İlgili Yazı: Doğal Omega-3 Desteği: Keten Tohumu Yağı ve Tohumunun Sağlığınıza 10 İnanılmaz Faydası
- Su ve bitki çayları istenilen miktarda içilebilir.
- Acı biber harici baharatlar tüketilebilir.
Eliminasyon Diyeti Neden Yapılır?
Eliminasyon diyeti kilo vermekten ziyade daha çok kronik rahatsızlıklarda tercih edilmektedir. Bu durumlar:
- Kabızlık, şişkinlik, mide krampları ve bulantısı, ishal ve gaz problemleri olan bireylerde uygulanabilir,
- IBS (Irratbl Bağırsak Sendromu) semptomlarının hafiflemesine yardımcı olur. Bunun için bağırsaklarında problem olan bireyler kullanabilir.
- Dikkat eksikliği yaşayan çocuklarda bazı araştırmalara göre eliminasyon diyeti uygulanması semptomları azaltmaya yardımcı olmuştur.
- Egzama, sedef, vitiligo gibi cilt hastalıklarında uygulanan eliminasyon diyeti semptomları ve ciltteki yaraların belli bir süre azalmasına yardımcı olur.
- Kronik migren halinde de uygulanan eliminasyon diyeti migren ağrısının azalmasını destekler.
Eliminasyon Diyeti Nasıl Yapılır?
Eliminasyon diyeti çok uzun süre yapılmamalıdır. Kısa süreli besinleri kısıtlayarak rahatsız eden, alerji yapan besinleri bulmak ve onları diyetten uzaklaştırmak hedeflenir. Bu uzaklaştırma gerçekleştikten sonra ikinci aşama olan yavaş yavaş besin ekleme dönemi gelir. Bu aşama da yaklaşık 2 – 3 hafta sürer. Yavaş yavaş açılan besinlere 2 – 3 gün tanıma süresi verilir ve vücuttaki etkilerine bakılır. Bu dönemlerde dikkatle diyet gözlemlenmelidir.
Eliminasyon Diyeti Uygulanırken Dikkat Edilmesi Gerekenler Nelerdir?
Eliminasyon diyeti de her beslenme düzeni gibi dikkat edilmesi gereken unsurlar vardır. Bunlar:
- İlk defa uygulayacaklar 4 – 8 hafta eliminasyon diyeti uygulamalıdır.
- Diyette kesinlikle tüketilmemesi gereken besinlerden uzak durulmalıdır.
- Diyet boyunca bol su tüketimi çok önemlidir.
- Diyet mutlaka bir uzman kontrolünde yapılmalıdır.
Bu beslenme düzeninde vitamin ve mineral eksiklikleri olabilir bu durumda uzman kontrolünde takviyeler kullanılabilir.
Eliminasyon Diyetinde Tüketilmeyen Besinler Nelerdir?
- Glüten içeren besinler: arpa, buğday, çavdar, vb. içeren tahıllar ve bunlardan yapılan ürünler
- Süt ve süt ürünleri: Laktoz içeren besinler; yoğurt, süt ve krema gibi besinler
- Yumurta: Alerjik olma ihtimali yüksek olan yumurtanın özellikle beyaz kısmı ara verilmelidir.
- Bazı sebzeler: Gece gölgesine ait sebzeleri; domates, biber, patlıcan; tüketirken de oldukça dikkatli olunmalıdır.
- Şeker ve işlenmiş gıdalar: Rafine şeker, şekerli içecekler, katkı maddeleri (paketli gıdalar)
Eliminasyon Diyetinde Tüketilmesi Önerilen Besinler Nelerdir?
Her besin bu diyette sakıncalı değildir. Bazı besinler tüketilebilir, bu besinler veya besin grupları şu şekilde sıralanabilir:
- Glütensiz tahıl ürünleri; karabuğday, pirinç, kinoa, vb. tahıllar
- Lif ve antioksidan açısından zengin besinler, meyve ve sebzeler
- Beyaz et ve kırmızı et tüketimi, kırmızı ete nazaran beyaz et tüketilmelidir.
- Sağlıklı yağlar; avokado, zeytinyağı, hindistancevizi yağı
- Tatlı patates, kabak ve patates gibi sebze tüketimi
- Badem sütü ve hindistancevizi sütü
- Zencefil ve zerdeçal gibi anti – inflamatuar besinler
Bunun yanı sıra her beslenme düzeni gibi eliminasyon diyeti de bireye özel olmalıdır. Eliminasyon diyeti uygulanırken mutlaka uzman kontrolü gerekmektedir.
Eliminasyon Diyet Sonrası Dönem Nasıl Olmalı?
Eliminasyon diyeti hep besin ekle çıkar şeklinde olmaz. Belli bir süre sonra normal beslenme düzenine geri dönülür. Ancak normal beslenme düzenine geçtiğimizde dikkat etmemiz gerekiyor:
- Bağırsak sağlığını olumlu yönde etkileyecek şekilde beslenme olmalıdır (lif ve probiyotik açısından zengin bir diyet)
- İşlenmiş gıdalar uzun bir süre daha diyette olmamalı (paketli gıdalar),
- Alerjik veya tetikleyici gıda diye tanımladığımız ve diyette elimine edilmiş gıdalardan ikisi aynı gün eklenmemelidir. Farklı günlerde denenip hangisi alerji etkisi devam ediyorsa o yiyeceği diyetten elemek gerekebilir.
- Süreci notlar alarak devam ettirmek, besinleri diyette eklerken vücutta değişim olursa notlar alınması süreci kolaylaştırır.
Kaynakça
Lange, K. W., Lange, K. M., Nakamura, Y., & Reissmann, A. (2023). Nutrition in the Management of ADHD: A Review of Recent Research. Current nutrition reports, 12(3), 383–394. https://doi.org/10.1007/s13668-023-00487-8
De Benedetto, A., Boguniewicz, M., Ong, P. Y., Chu, D. K., & Schneider, L. C. (2024). Atopic Dermatitis (Eczema) Guidelines 2023: Highlights. The journal of allergy and clinical immunology. In practice, 12(11), 2955–2965. https://doi.org/10.1016/j.jaip.2024.08.052
Singh, P., Chey, W. D., Takakura, W., Cash, B. D., Lacy, B. E., Quigley, E. M. M., Randall, C. W., & Lembo, A. (2025). A Novel, IBS-Specific IgG ELISA-Based Elimination Diet in Irritable Bowel Syndrome: A Randomized, Sham-Controlled Trial. Gastroenterology, 168(6), 1128–1136.e4. https://doi.org/10.1053/j.gastro.2025.01.223
Daha fazla sağlıklı yaşam ve güzellik önerisi için Beslenme ve Güzellik sayfamıza göz atmayı unutmayın!
